22 чэрвеня, у Гродне, ля брацкай магілы савецкіх воінаў і партызан у парку Ж.Э. Жылібера, 15-ы раз прайшла акцыя «Памяць». Праз тэатралізаваную пастаноўку, маналогі і харэаграфічныя эцюды Гуманітарны каледж ГрДУ імя Янкі Купалы нагадаў, што вайна не толькі мяняла лёсы мужчын – яна ламала і лёсы дзяўчат, прымушаючы іх сталець за адну ноч. У мерапрыемстве прынялі ўдзел прадстаўнікі ўлады вобласці і горада, грамадскіх арганізацый і аб'яднанняў, ветэраны, а таксама кіраўніцтва, супрацоўнікі і навучэнцы ГрДУ імя Янкі Купалы – сотні гараджан сабраліся, каб аддаць даніну памяці і павагі героям вайны. Сёлета акцыя прымеркавана да 85-годдзя пачатку Вялікай Айчыннай вайны і Года беларускай жанчыны.
У гады Вялікай Айчыннай вайны беларуская зямля ведала розны зыход баёў, але аднолькавую цану мужнасці. І сёння, праз дзесяцігоддзі, навучэнцы Гуманітарнага каледжа Купалаўскага ўніверсітэта зноў паказваюць на сцэне тое, што нельга забываць: гісторыі жанчын, якія сыходзілі на фронт, пакідаючы сям'ю, і адпраўляліся туды, дзе вырашаўся лёс краіны. Акцыя «Памяць» ужо больш за дваццаць гадоў застаецца важнай традыцыяй не толькі ГрДУ імя Янкі Купалы, але і горада Гродна. Удзельнікі і арганізатары ствараюць тэатралізаваную пастаноўку так, каб кожная сцэна гучала як напамін: вайна – гэта лёсы, выбары, боль страт і мужнасць, якая дапамагала людзям ісці наперад.
Арганізатары гавораць з гледачамі мовай мастацтва, каб яны не проста даведаліся факты, а адчулі трагедыю і веліч подзвігу савецкага народа. Душэўныя маналогі, выразныя вобразы і харэаграфічныя эцюды дапамагаюць аўдыторыі інакш зірнуць на мінулае, убачыць за імёнамі жывых людзей, зразумець цану свабоды і па-сапраўднаму суперажыць тым, чые жыцці былі аддадзены дзеля будучыні.
У гэтым годзе акцыя набудзе асаблівы сэнс. Прымеркаваная да 85-годдзя з дня пачатку Вялікай Айчыннай вайны і Года беларускай жанчыны, яна прайшла пад тэмай «Не жанчыны прыдумалі вайну». Гледачам зноў нагадалі аб жахах вайны і вялікіх подзвігах праз чалавечы лёс, але на гэты раз галоўнымі гераінямі апавядання сталі жанчыны.
Рэктар Купалаўскага ўніверсітэта Ірына Кітурка адзначыла высокую значнасць патрыятычнага праекта і падкрэсліла вялікі ўклад моладзі ў захаванне гістарычнай праўды:
– У чарговы раз ГрДУ імя Янкі Купалы робіць для горада Гродна і яго жыхароў сапраўдны падарунак – акцыя «Памяць» кожны год ствараецца сіламі Гуманітарнага каледжа, навучэнцаў і педагогаў – тых, хто ўклаў у гэтую працу свае сілы і душу. Гэтае мерапрыемства – вынік не толькі творчай задумы, але і каласальнай даследчай працы з архіўнымі дакументамі. У пастаноўцы будуць гучаць гісторыі жанчын, якія адыгралі важную ролю ў гады вайны, і чыя мужнасць стала часткай нашай агульнай памяці. Асабліва трапятліва тое, што пра цяжкія выклікі вайны гледачам раскажуць дзеці, якія не бачылі яе на свае вочы. Для іх вайна – гэта апавяданні, кнігі, фільмы. Але дзякуючы гэтай сцэнічнай працы яны ўжо змаглі па-сапраўднаму адчуць лёсы герояў. Упэўнена, што ў кожнага гледача будзе свая гісторыя, якая застанецца ў сэрцы, – адзначыла Ірына Кітурка.
Ірына Фёдараўна дадала, што мерапрыемства праводзіцца менавіта для таго, каб захаваць у сэрцах пакаленняў памяць і праўду пра вайну, аддаць даніну павагі тым, хто выстаяў або загінуў, а таксама перадаць будучым пакаленням пачуццё падзякі і адказнасці за гісторыю.
Галоўныя гераіні 15-й пастаноўкі – дзяўчаты саракавых гадоў XX стагоддзя, равесніцы тых, хто сёння выйшаў на галоўную сцэну маштабнай акцыі. У іх вобразах гледачы бачаць цэлую плеяду роляў ваеннай пары: разведчыц, танкістак, снайпераў, «начныя ластаўкі» – тых самых дзяўчынак, якія замест выпускных сукенак надзелі грубыя шынялі, тых, хто бясстрашна паднімаўся ў начное неба, штурмаваў варожыя танкі, хадзіў у разведку і пад свістам куль ратаваў параненых на полі бою.
Так, навучэнка Гуманітарнага каледжа Паліна Лазавік стала адной з тых, хто прапусціў лёс гераіні скрозь уласнае сэрца:
– Для мяне гэта вельмі важна, бо мы апускаем гледача ў цяжкую атмасферу вайны і расказваем няпростыя гісторыі нашых прабабуль. Сёлета мне пашанцавала не толькі выступіць у складзе вакальнай групы, але і прачытаць верш. У ім распавядаецца пра жанчыну, якая, нягледзячы на пахаванку, аддана чакала мужа да канца сваіх дзён,–распавяла Паліна.
Ідэйным натхняльнікам акцыі з'яўляецца Наталля Валковіч, дырэктар Гуманітарнага каледжа Купалаўскага ўніверсітэта. Менавіта яна займаецца падрыхтоўкай і напісаннем сцэнара – працай, якая патрабуе цярпення, глыбокай гістарычнай дакладнасці і асаблівай павагі да памяці. У гэтым працэсе ёй актыўна дапамагаюць навучэнцы каледжа, якія з энтузіязмам ставяцца да праекту і гараць жаданнем удзельнічаць у ім.
Да акцыі «Памяць» пачынаюць рыхтавацца з верасня, калі ў пачатку навучальнага года навучэнцам паказваюць відэафільм тэатралізаванай пастаноўкі мінулых гадоў. Гэты фільм не толькі знаёміць навучэнцаў з гісторыяй акцыі, але і натхняе іх на ўдзел у ёй. Кожны год каманда аднадумцаў расце, і зараз творчы калектыў уключае ў сябе ўвесь Гуманітарны каледж. Удзельнікі – маладыя людзі ва ўзросце 14-17 гадоў, што сведчыць аб непадробнай цікавасці моладзі да захавання гістарычнай памяці. Удзельнічаючы ў акцыі, кожны з іх становіцца часткай значнай падзеі, уносячы свой уклад у агульную справу.
Кожны маналог, харэаграфічныя эцюды і шчырыя слёзы маладых акцёраў прымусілі гледачоў затаіць дыханне. Гісторыі гераінь перастаюць быць далёкімі: яны гучаць як размова з сучаснікамі – аб цане свабоды, аб сіле характару і аб тым, што подзвіг не заканчваецца датамі. Акцыя «Памяць» стала жывым напамінам пра несмяротны подзвіг беларускіх жанчын, чыя мужнасць набліжала Вялікую Перамогу. Гледачы, затаіўшы дыханне і са слязамі на вачах, суперажывалі кожнаму імгненню пастаноўкі. Гэты адзіны эмацыйны парыў яшчэ раз даказаў, што памяць аб вялікім подзвігу жывая ў сэрцы кожнага пакалення.
Удзельнікі ўшанавалі памяць хвілінай маўчання ўсіх, хто заўчасна пайшоў. Акцыя «Памяць» завяршылася цырымоніяй ускладання кветак і вянкоў у знак глыбокага смутку і павагі да тых, хто загінуў, абараняючы Радзіму. Гэтыя словы падзякі і смутку сталі агульнай данінай подзвігу герояў – і асабліва бясстрашных беларускіх жанчын, чыя мужнасць застаецца ў сэрцах кожнага з нас.
Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы